skip to Main Content
Stap Voor Stap Naar Aardgasvrije Wijk In Zwolle

Stap voor stap naar aardgasvrije wijk in Zwolle

Op het Verbindingsfestival ‘slimme en gezonde stad’ op 29 september 2020 sprak ik binnen het thema ‘aardgasvrije wijken’ over de Zwolse wijk Berkum. Vanaf 2018 ben ik projectleider van dit project.

De wijk Berkum is aangewezen om als eerste wijk in Zwolle leerervaringen op te doen richting energieneutraal (en dus aardgasvrij). Wat kom je allemaal tegen in een dergelijk route? Een eerste belangrijke vraag is natuurlijk: hoe neem je de inwoners van de wijk mee? Daarom zijn de wijkvereniging en voetbalvereniging gevraagd actief mee te denken en doen in deze route. Dat maakt de samenwerking tussen de drie partijen (overheid, bedrijven en inwoners) ook direct interessant. Want hoe regel je de governance in een dergelijke samenwerking en hoe stippel je samen de route uit? Ook in Berkum is dat een aandachtpunt en met de komst in juli 2020 van de regisserende stichting Duurzaam Berkum (bestuursleden zijn wijkbewoners) wordt hier nu sturing aangegeven.

Om even een idee over de wijk te geven
De demarcatie van de wijk heeft een omvang van 2.000 woningen (1.500 particulier eigendom, 300 sociale verhuur en 200 commerciële verhuur), 50 bedrijven en 4.000 inwoners. Huidige energieverbruik is 15 miljoen kWh (elektriciteit) en 5 miljoen m3 aardgas met een verdeling van 75% particulier en 25% zakelijk verbruik.

In 2018 en 2019 is gewerkt aan een wijkuitvoeringsplan. Dit plan bevat veel analyses en getallen en ook de realisatiestrategie om tot energieneutrale wijk te komen met een participatieaanpak. De realisatiestrategie is langs drie sporen vormgegeven: verduurzamen (energie besparen), collectief opwekken van energie (niet alle energie kan op eigen dak worden opgewekt) en de keuze van het wijkenergiesysteem (wat wordt de vervanger van aardgas).

En een dergelijk plan is mooi en ik zie ze op veel meer plaatsen. De stap hierna is van denken naar doen. Om in het echt stappen te zetten en de uitvoering op te pakken, zowel voor de voordeur als achter de voordeur. En hoe bereik je dan de inwoners en hoe verleid je ze om hun woningen te verduurzamen? En daar durf ik te stellen dat veel projecten stranden op dit moment.

In 2018 organiseerden we al de eerste bewonersavonden. Dat kon toen nog fysiek. De geplande avond in maart 2020 moest vanwege COVID-19 geannuleerd worden. Hoelang gaat de lock-down duren, wachter we hierop en wat is een alternatief? Herkenbare vragen denk ik, wij kozen voor een online talkshow in mei en riepen inwoners op zich aan te melden voor het project verduurzamen woningen. En met succes, want er doen 85 inwoners mee! We bieden een maatwerkadvies aan en hierna gaan we pakketjes met altijd-doen maatregelen aanbieden. Als project regisseren we vraag en aanbod en de uitvoering laten we over aan marktpartijen. Waar staan we nu? Bijna alle 85 scans zijn uitgevoerd, de pakketten met maatregelen zijn samengesteld en op dit moment spreken we met marktpartijen. In november volgen (online) informatieavonden waarna vanaf december 2020 de eerste offertes volgen en hierna de uitvoering. Dit is de eerste fase en de planning is om begin 2021 een tweede trance woningeigenaren te verleiden.

Geleerde lessen tot nu toe:
• Samenwerking tussen overheid, bedrijven en inwoners is spannend;
• Energieneutraal of aardgasvrij heeft altijd invloed voor en achter de voordeur;
• Er is geen uniforme informatielijn naar inwoners, diverse manieren en kanalen zijn noodzakelijk om inwoners te bereiken;
• ‘We’ vinden wat van de vervanger van aardgas, immers alle bronnen hebben effect op onze leefomgeving, van biomassa tot windmolens, van zonnevelden tot geothermie;
• Door tegengestelde geluiden en boodschappen gaan inwoners twijfelen en vallen stil in hun plannen.

Tot slot: naast de kwalitatief goede plannen en prachtige maatschappelijk-laagste-kosten-analyses gaat het vooral om acceptatie en draagvlak. De plannen kunnen nog zo mooi, kwalitatief goed en onderbouwd zijn, als er geen draagvlak en acceptatie is dan sta je nog met lege handen.

We gaan een interessante tijd tegemoet, succes!